نسیم طبیعت ایران

پژوهش، تحقیق، ارائه اطلاعات و مطالب آموزشی در زمینه طبیعت، گردشگری و آئین های ایران

سپندار مذگان یا والنتاین؟
ساعت ۱٠:٠٦ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٤ بهمن ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: سپندارمذگان ،روز زمین و زن ،روز مهرورزی ،روز عشق ایرانی

     پنجم اسفند هر سال «روز سپندارمذگان» یادآور یکی از جشن های مهم ایرانیان باستان است، جشن دارای سابقه ای 5000 ساله (3000 سال قبل از میلاد مسیح) است و همه ساله با شکوه فراوان در ایران باستان برگزار می شده است. البته برخی بر این باورند که چون در تقویم شمسی برخلاف تقویم ایران باستان که همه ماه ها 30 روزه بوده اند، 6 ماه بهار و تابستان 31 روزه می باشند بنابراین بر اساس تقویم شمسی، این روز باید در 29 بهمن ماه برگزار گردد. اما به اعتقاد ما جابجایی این روز از اسفند به بهمن به دو دلیل زیبا نیست. ابتدا اینکه اصل وجود چنین روزها و جشن هایی نمادین است و در آن گذشت تعداد روز بخصوصی از سال مطرح نیست. دوم آنکه این جشن در روز برابری نام ماه اسفند با روز اسفندمذ که 5 اسفند است برگزار می شده و انتقال آن به ماه بهمن به اصل و علت ان خدشه وارد می آورد.

    به هرحال ایرانیان این روز را به عنوان روز مهرورزی، روز باروری و روز زمین گرامی می داشته اند. آنها در حقیقت «سپندار مذ» را لقب ملی زمین می دانستند. یعنی گستراننده، مقدس و فروتن. آنها اعتقاد داشتند زمین با فروتنی، تواضع و گذشت به همه عشق می ورزد، زشت و زیبا را به یک چشم می نگرد و همچون مادری مهربان همه را در دامان پر مهر خود امان می دهد. از طرفی این روز را نماد تمام مخلوقاتی می دانستند که صفاتی همچون زمین دارند. صفت باروری و مهرورزی، همچون زن...

     مترادف با این موضوع در برخی کشورهای دیگر و از جمله کشورهای غربی روز 25 بهمن ماه هرسال با عنوان روز والنتاین «روز عشق» نامگذاری شده است که سابقه ای کمتر از 1700 سال دارد. این روز با بهره گیری از افسانه ای عاشقانه مربوط به دوران امپراطوری کلاودیوس دوم ابداع شده است و در حقیقت یک کپی برداری واقعی از سپندارمذگان ایرانی است.

     این که در هر فرهنگ و کشوری، روزی به نام عشق و مهرورزی گرامی داشته شود به جای خود بسیار زیبا بوده و موجب رشد و بالندگی ملت ها در ایجاد فضای مهرورزی در بین مردم و خانواده هاست. اما چند سالی است دشمنان خارجی و داخلی فرهنگ ایران زمین از راه های مختلف می کوشند ایرانیان را نسبت به فرهنگ ملی خود بیگانه نمایند و جوانان را به سمت پاسداشت جشن های غربی سوق دهند که این تلاش، تلاشی بسیار نازیبا و نکوهیده تلقی می شود. البته لازم به ذکر است که آنها در این زمینه به موفقیت هایی نیز دست یافته اند. از جمله کوشش کسترده برای جایگزین کردن والنتاین غربی بجای اسپندارمذگانی که ریشه در باورهای کهن ایرانیان دارد. در این میان متاسفانه برخی جوانان ایرانی غافل که از داشته های فرهنگ ملی و آیین های غرور انگیز کهن ایران زمین بی خبرند به تقلید از جوانان غربی در تدارک روز "ولنتاین" به عنوان روز عشق و مهرورزی بیش از روز ملی اسپندارمذگان می کوشند و این در حالی است که اسپندارمذگان تنها 10 روز پس از والنتاین است. 

پیشینه سپندارمذگان: 

     می دانیم که در فرهنگ ایران باستان، جشن های متعددی وجود داشته است و نیاکان ما در  ایام متنوعی از سال به مناسبت های مختلف که همگی ریشه در باورهایی اصیل ایرانیان داشته است مراسم جشن و پایکوبی برگزار می نموده و همواره شاد بودن را از ارکان مهم زندگی قلمداد می کرده اند. 12 مورد از این جشن ها در روزهایی از سال که نام روز و ماه با هم برابر می شده انجام می گرفته است. در گاه‌شماری‌های ایرانی هر ماه را سی روز حساب می کردند و علاوه بر این که ماه‌ها اسم داشتند، هریک از روزهای ماه نیز یک نام داشتند که نام ماه ها نیز در بین روزهای ماه وجود داشته است. به ‌عنوان مثال روز اول هر ماه «روز اورمزد»، روز دوم هر ماه، روز بهمن (سلامت، اندیشه) که نخستین صفت خداوند است، روز سوم هر ماه، اردیبهشت یعنی «بهترین راستی و پاکی» که باز از صفات خداوند است، روز چهارم هر ماه، شهریور یعنی «شاهی و فرمانروایی آرمانی» که خاص خداوند است و روز پنجم هر ماه، «سپندارمذ» و همچنین تا روز سی ام این نام ها ادامه داشته ‌است.

     این واژه که در اوستایی «سْپِنْتَه آرمَئیتی»(Spenta-Ârmaiti) و در پهلوی «سپندارمت»(SpandÂrmat) و در فارسی «سپندارمذ» و «اسفندارمذ» و «اسفند» نامیده شده است.

     ایرانیان بر این پایه روز پنجم از ماه دوازدهم سال را (سپندار مذ یا اسفندار مذ) نامیده و جشنی با همین عنوان برپا می کرده اند. در این روز زنان به شوهران خود با محبت هدیه می دادند. مردان نیز زنان و دختران را بر تخت شاهی نشانده، به آنها هدیه داده و از آنها اطاعت می کردند. در این روز همچنین بانوان لباس و کفش نو می پوشیدند، زنانی که مهربان، پاکدامن، پرهیزگار و پارسا بوده اند و در زندگی زناشویی خود فرزندان نیک را به جامعه تحویل داده بودند مورد تشویق قرار می‌گرفتند و از مردهای خود پیش کش هایی دریافت می‌کردند. آن ها در این روز از کارهای همیشگی خود در خانه و زندگی معاف شده و مردان و پسران وظایف جاری زنانه را در خانه به عهده می‌گرفتند.

     ابوریحان بیرونی نیز در آثارالباقیه آورده ‌است که ایرانیان باستان این روز را روز بزرگداشت زن و زمین می‌دانستند. همچنین گفته است:" در روز اسفندگان چند جشن با مناسکی به‌خصوص برگزار می‌شده‌است. نخستین جشن مردگیران یا جشن مزدگیران بود که اختصاص به زنان داشت. در این روز مردان برای زنان هدیه‌ای می خریدند و از ایشان قدردانی می کردند. امروزه نیز بیشترین جنبهٔ مورد تأکید در اسفندگان قدردانی از زنان است."

        گروه طبیعت گردی نسیم طبیعت ایران ضمن گرامیداشت این روز و تبریک به تمامی بانوان و دختران ایران زمین، همچنین تمامی مهربانانی که عاشقانه به یکدیگر عشق می ورزند مانند بسیاری دیگر از ایرانیان میهن دوست و دوستداران فرهنگ ایرانی پیشنهاد می کند به منظور حفظ فرهنگ کهن ایرانی، همچنین مقابله با فرهنگ نامانوس غربی روز «پنجم اسفند» هر سال به صورت رسمی در ایران و بیش از 10 کشور دیگر آریایی نژاد فلات ایران به عنوان «روز سپندارمذگان» «روز مهرورزی و عشق» به جای والنتاین گرامی داشته شود.

     بدون تردید در صورت بی توجهی به جشن ها و آیین های ملی، استحاله ای که تاکنون با حمله بیگانگان ضد ایرانی برای فرهنگ ایرانی وجود داشته است با شدت و حدت بیشتری ادامه خواهد یافت تا ایرانیان را هر چه بیشتر از پیشینه پر افتخار خود دور کند.

تنظیم متن: نسیم طبیعت ایران با برداشت از گزارش سایت تابناک.

اطلاعات بیشتر از سایت آفتاب

نظر کارشناسان سایت میراث

مقاله از رضا مرادی غیاث آبادی